Turkiye Carsi - Herkese Karsi

“Turk’un Turk’ten baska dostu yoktur” diyenler megerse ucuz milliyetcilik degil, keskin toplumsal gozlem yapiyormus. BBC’nin yeni acikladigi anketin sonuclarina gore*, arastirmaya dahil on bes ulke arasinda yalnizca Turkiye ve Hindistan’lilarin cogunlugu Amerika’nin dunya uzerindeki etkisinin kotu oldugunu dusunuyor. Bu on bes ulke arasinda yalniz Turk insaninin Amerika’ya verdigi pozitif oy gectigimiz yil icinde azalarak %21’den %13’e dusmus. Ayni anda Amerika’nin dunyaya olan etkisinin kotu oldugunu dusunenlerin orani gecen yil %63’ten %70’e cikmis. Turkiye’de anti-Amerikanizmin tirmanisi, komplo teorilerine paranoya derecesinde bagimli oldugu asikar guzide vatanimiz icin pek de sasirtici degil. Ayni arastirma Turkiye’de Israil’e olumlu bakanlarin oraninin %6’da kaldigini, olumsuz bakanlarinsa %77’de oldugunu da gosteriyor. Bu sonuclara ilk tepkim bizim memleket bu iki ulkeyi bir sekilde sevmiyor, dis politikalarini begenmiyor oldu. Obama etkisi falan da nafile. Sonra bakiyorum memleket diger ulkelere ne kadar guveniyor: Cin: %21 (+), %47 ( -) Japonya: %34 (+), %35 ( -) Kuzey Kore: %11(+),% 45( -) Ingiltere: %18(+), %53( -) Pakistan: %15(+), %46( -) Hindistan: %15(+), %40( -) Fransa: %17(+), %53( -) Guney Afrika: %13(+), %35( -) Kanada: %16(+), %35( -) Rusya: %16(+), %50( -) Iran: %13(+), %54( -) Brezilya: %19(+), %34( -) Almanya: %30(+), %33( -) Guney Kore: %17(+),% 30( -) Ortalama %17.21 pozitif, %44 negatif. Amerika, Israil, Ingiltere ve Fransa bizim icin biraz fazla emperyalist ulkeler, o yuzden iskilleniyoruz diyelim. Kuzey Kore ve Iran guven vermeyen rejimler, ne yapacaklari belli olmaz var sayalim. Brezilya’nin sucu ne? Hindistan’in ne zararini gordunuz? Kanada, Guney Kore, Guney Afrika’yla ne derdiniz var? Sorun anti-Amerikanizm ya da Israil dusmanligi degil. Sorun dunyada kendini yalniz hisseden bir milletin, ailesi ve yakinlari disinda kimselere guvenemeyen bir milletin, dis politika algilamasinda da kimseye guvenemeyecegi. Komplo paranoyasindan da ote, Turkiye’nin ciddi bir medeni guven sorunu var. * http://news.bbc.co.uk/2/shared/bsp/hi/pdfs/160410bbcwspoll.pdf

Istenmeyen Fuzeler

Bu yaziyi kiz arkadasimla birlikte Russia Profile icin yazdik. Asli burada.

December 29, 2009 Unwelcomed Missiles By Feryaz Ocakli and Yelena Biberman Special to Russia Profile

Washington May Have Compromised with Moscow over the MDS in Czech Republic and Poland, but Russia Is Not Fully Backing an Alternative MDS in Turkey In the latest chapter of the U.S. missile defense system (MDS) saga, Turkey has rejected U.S. President Barack Obama’s proposal to deploy missile shield elements on its soil for fear of Russian retaliation. The twist is that it was Russian President Vladimir Putin who, back in June 2007, suggested Turkey as an alternative site for MDS interceptors. It is unclear whether Russia serves as an excuse or the real reason for Turkey’s reluctance to get into the MDS business. In other words, it is unclear who is wagging Washington: Moscow or Ankara? The answer is – both. This is not the first time Ankara is involved in a missile dispute between Washington and Moscow. The escalation of events that ultimately led to the 1962 Cuban Missile Crisis began in Turkey. Missiles stationed there boosted American nuclear capabilities at the expense of the Soviet Union. Only when Moscow responded in kind by attempting to install its own nuclear missiles in Cuba did Washington agree to dismantle its arsenal in Turkey. The George W. Bush administration proposed to install the MDS in Poland and the Czech Republic in 2007. The White House declared that the missile defense system would help to counter a possible Iranian missile threat. The Kremlin responded by signaling that it would station short-range Iskander missiles in Kaliningrad, a Russian exclave bordering Poland, and accused the White House of using Cold War tactics against a rejuvenating Russia. Putin hinted at Turkey, Iraq, and Israel as potential, non-threatening locations for the defense system instead of Russia’s western border with the European Union. When the Obama administration decided to drop Warsaw and Prague off the agenda, Washington returned to Ankara. Obama first voiced the possibility of installing the MDS in Turkey during Turkish Prime Minister Recep Tayyip Erdogan’s visit to Washington on December 7. Turkish daily Milliyet soon quoted a Turkish military source claiming: “both Russia and Iran [would] perceive that as a threat.” Several days before Erdogan’s Washington trip, Russia’s ambassador to Ankara Vladimir Ivanovskiy told Turkish daily Aksam that Russia would approve of an MDS in Turkey if Turkey, the United States and Russia act as “partners” to the project. Why, then, is Ankara turning down Washington’s request? The first plausible explanation for Turkey’s puzzling behavior is that it is an attempt to please Russia by helping it get a larger role in the missile defense project. After all, Russia is Turkey’s largest trading partner, and Turkey depends on Russia for 65 percent of its natural gas and 40 percent of its oil imports. There are some signs that the United States is at least considering bringing Russia into the project, at least as long as Iran remains the bigger threat. NATO’s new Secretary General Anders Fogh Rasmussen called for “linking the United States, NATO and Russia missile defense systems at an appropriate time.” Associated Press reported Russian envoy Dmitry Rogozin responding by calling cooperation with Russia “not a matter of choice but of necessity.” The second explanation lies in Turkey’s recent shift in foreign policy. Since the Turkish Parliament rejected the Bush administration’s plan to open a northern front in the invasion of Iraq in 2003, Turkey has increasingly asserted itself as a diplomatic force in the Middle East, Eastern Europe, and the Southern Caucasus. Ankara has turned to a policy of “zero problems” with its neighbors. Surrounded by countries historically seen as rivals at best, Turkey has traditionally oriented itself towards the United States and Western Europe at the expense of closer relations with its neighbors. Still, Turkey’s recent shift in foreign policy should not be confused with a turn away from “the West.” Ankara misses no opportunity to reassert its intentions to join the European Union, and to remain a “strategic partner” to the United States, even when the latter seems less than enthusiastic to establish the relationship as such. Turkey’s new foreign minister, Ahmet Davutoglu, symbolizes the shift in policy orientation. As a chief advisor to the prime minister before his new appointment, he is credited with masterminding Turkey’s shift toward the “zero problems with neighbors” approach. Ankara’s unwillingness to accept Washington’s missiles on Turkish soil reflects Turkey’s new foreign policy line. While striving to maintain its close strategic ties with the United States, Turkey is also juggling newly improved relations with Moscow and Tehran. Iran is Turkey’s second biggest supplier of gas and oil, after Russia, and trade between the two countries is steadily increasing. Ankara is also taking a cautious approach toward Iran’s nuclear program, frequently voicing its disapproval of sanctions against Tehran. Moreover, Ankara is concerned about becoming a front against Iran. Installation of an American MDS in Turkey would inherently be perceived as an offensive move by Tehran, and Turkey wants to avoid becoming a target for Iranian missiles – a possible byproduct of a defense system intended to improve security against this threat. On the other hand, Turkey is considering acquiring its own MDS from either the United States, Russia, or China. The details of this purchase have yet to be worked out. As the issue stands today, Turkey will not want to take part in a future standoff between neither Washington and Tehran nor Washington and Moscow. The United States would therefore find it difficult to compel Turkey to redefine its foreign policy in a way that would directly compromise Ankara’s relations with its neighbors and, especially, Russia. Feryaz Ocakli is a doctoral candidate at Brown University specializing in Turkish politics. Yelena Biberman is a doctoral candidate at Brown University specializing in post-Soviet politics.

Kurt Kapanisi

Bu yaziyi Foreign Policy in Focus icin yazdim. Asli burda.

The Kurdish Closing

By Feryaz Ocakli, December 22, 2009

Turkey's constitutional court banned the country's only pro-Kurdish party on December 11. Likely to result in an increased number of ethnic conflicts across the country, the decision is both typical and paradoxical.

The ban is typical because the Turkish government is notorious for outlawing political parties. In fact, it's banned more parties than any other democratic state. The move is paradoxical because it comes at a time when the government proposed to expand Kurdish political rights in a gambit known as the "Kurdish opening."

The Democratic Society Party (DTP) represented the legal wing of the Kurdish political movement. Its close cousin, the Kurdish Workers Party (PKK), is a guerrilla organization that Turkey, the European Union, and the United States all consider a terrorist group. The DTP was the latest incarnation of a series of banned pro-Kurdish parties. With its elimination from the political arena, the Kurdish movement temporarily lost its legal representation in the Turkish parliament. In response, pro-Kurdish politicians declared their intention to resign from the parliament collectively. They reversed their decision only after PKK's imprisoned leader Abdullah Ocalan asked them to remain in the parliament. The Peace and Democracy Party (BDP) will be the new banner of pro-Kurdish politics.

The ban on the Kurdish party is the latest display of official intolerance toward ethnic politics in Turkey. The decision by pro-Kurdish politicians to reunite under a new party and remain in the parliament is critical for ethnic peace in Turkey. Never before has a political ban meant so much for the future of Turkey as a multiethnic country.

The Politics of Banishment

Since the first legal pro-Kurdish political party was formed in 1990, the legal and illegal wings of the Kurdish political movement have complemented each other in their ideology and political support base. "The establishment of PKK is the reason we exist today," DTP co-leader Emine Ayna told the Turkish daily Radikal on December 7. "It is the reason the world accepts us as a reality. PKK and its leader [Abdullah] Ocalan prepared the conditions under which we are able to do politics. I cannot reject this fact. That would be a rejection of myself, my past and my identity. No one should expect DTP to reject this either."

The recently banned DTP and the PKK are two organizations formed by the same political movement. When its legal counterpart is shut down, the PKK is bound to become the focal point of identity representation for Turkey's Kurds. Pro-Kurdish parties always had difficulty achieving legality in Turkey, from the establishment of the first party in 1990 and its banning in 1993. The constitutional court went on to ban three of the four pro-Kurdish parties founded by the same movement in the next 16 years. Every time their party was banned, pro-Kurdish politicians reorganized behind a new party banner.

The constitutional court plays a crucial role in identifying who transgresses the boundaries of acceptable politics in Turkey. A strong, vigilant military has in turn shaped which ideologies and interests can be represented by legal political parties through military coups and unwavering political activism. A military government wrote the notoriously illiberal 1982 constitution, which was ratified by a less-than-free referendum. Despite numerous amendments, the same constitution still provides the legal basis to ban political parties that do not conform to the boundaries of Turkey's official state ideology.

Last year, the governing Justice and Development Party (AKP) itself closely escaped the ban. Abdurrahman Yalcinkaya, Turkey's top prosecutor, asked the court to ban the AKP, which received over 46% of the votes in the last general elections, because of its "anti-secular activities." AKP's high-ranking politicians, including Prime Minister Recep Tayyip Erdogan, were not strangers to the constitutional court, which banned two of their predecessor parties. The AKP itself was an outsider to the regime when it was elected to office in 2002. With its predecessor Islamist parties forced out of office by the military and eventually shut down by the constitutional court, AKP strategically sought to recruit centrist politicians and local notables in order to establish itself as a party of the center. Despite its efforts to reinvent itself as a pro-EU, centrist party at peace with the secular structures of the state, it faced skepticism and distrust from the military as well as the judiciary. After the prosecutor general's legal initiative, it escaped the ban by one vote in the 11-member constitutional court.

While in power, AKP sought to demilitarize Turkish politics and strengthen its political position by embracing reforms demanded by the EU for Turkey's eventual accession. These reforms, which included the establishment of a Kurdish language television station and graduate level courses in Kurdish language in select universities, situated Kurdish political rights and civil liberties at the forefront of mainstream Turkish politics. The pro-Kurdish DTP, as the only rival to the post-Islamist AKP in the mainly Kurdish regions of Turkey, stepped up its criticism of Turkey's record with its Kurdish minority, both in the parliament and in increasingly violent street demonstrations in cities across Turkey.

Battle for Hearts and Minds

The battle over the hearts and minds of the Kurdish voters is far from over. The AKP tries to woo the Kurds with promises of further democratic reforms as well as its close links with leaders of influential Kurdish clans and extended family networks. The DTP, on the other hand, relies on the support base of PKK sympathizers for its votes. According to Loyola University political scientist Gunes Murat Tezcur, the outlawed PKK stepped up its guerilla recruitment efforts and armed assaults over the past seven years, at a time when opportunities for a political solution to the Kurdish question were unprecedented in Turkey. The PKK claimed responsibility for two car bombs in Izmir and Mersin in August 2008. Turkish authorities blamed it for two explosions in Istanbul, which killed 17 and wounded 150 in July the same year. A PKK guerilla assault on an army station near the Iraqi border in October 2008 resulted in the death of 15 soldiers. A recent attack this month killed seven soldiers.

While the DTP advocated for more political freedoms, the PKK reasserted itself as an armed force in the mountains of Turkey and Northern Iraq. Due to PKK's armed response, more political freedom has paradoxically led to more violence between Kurdish militants and the Turkish military.

Despite narrowly escaping the ban itself, a fiercely pragmatic AKP has advocated for Turkey's top court to close down its Kurdish rival. The leader of the Parliamentary Committee on the Constitution, Burhan Kuzu of the AKP, appeared on nationally broadcast television shows to explain how Spain had earlier banned Batasuna, an ethnic Basque party, on similar grounds. The constitutional court used the same precedent to justify its decision. An unconvincing AKP later claimed that it disagrees with the ruling but stopped short of criticizing the court's decision.

The ban on the DTP has already caused widespread street demonstrations and violence across Turkey's cities. In Bulanik, an ethnically mixed town in southeast Turkey, protesters burned down shops and set cars on fire. A shop owner randomly fired his machine gun on protesters, killing two. Local vigilante mobs armed with handguns, cleavers, and knives chased Kurdish protesters in Adana and Istanbul.

Pro-Kurdish politicians are now gathering behind a new party. When their party was banned the last time in 2003, Turkey was relatively more peaceful. This time the transition to the new party may not be so smooth. The PKK continues to pursue armed struggle, which heightens Turkish nationalist sentiments. These sentiments are turning into violent encounters between Kurdish protesters and Turkish nationalists in large cities. If the legal wing of the Kurdish political movement fails to reassert itself quickly in its new incarnation, the alternative to party politics — violence — may come to dominate Kurdish politics for now.

What Washington Can Do

Stability in the Kurdish regions of Turkey and a healthy integration of Kurds into the Turkish political system is in Washington's interest. A politically unstable Turkey is a liability in the Middle East, and the Kurdish question is the biggest source of potential instability in Turkey. Increased ethnic tensions have already turned violent not only in mainly Kurdish cities but also in Western metropoles like Izmir and Istanbul.

The United States must cooperate with Turkish and Northern Iraqi authorities to prevent the PKK from using Northern Iraq as a base. The PKK's military activism limits the scope of action of legal pro-Kurdish parties No other party in Turkey will risk engaging with pro-Kurdish parties on the Kurdish issue for fear of alienating its own voters. In order to become a partner in a political solution to the Kurdish issue, legal pro-Kurdish parties need to acquire and demonstrate more autonomy from the illegal wing of the Kurdish political movement.

The United States should also continue to refrain from direct involvement in Turkey's political machinations. Despite the desirability of wide-ranging reforms aimed at integrating Kurdish political demands more thoroughly into Turkish politics, Washington should not actively demand legal changes from Turkey à la the European Union. Resolution of the Kurdish question requires broad social support, and external demands result in strengthening of more extreme, nationalist positions. This restricts the hand of the government and societal actors that are interested in reforming the system.

Recommended Citation:

Feryaz Ocakli, "The Kurdish Closing" (Washington, DC: Foreign Policy In Focus, December 22, 2009)

Masallardaki Yağız Anadolu Genci: Külkedisi

Üniversitedeki ilk yılımda bir arkadaşım vardı, adını tam çıkartamıyorum. Sosyolojiye giriş dersi için hazırladığımız bir projede beraber çalışmıştık. O ilk yılın sonunda YÖK başörtülü öğrencilerin ODTÜ’ye alınmaması gerektiğini sert bir bildiriyle rektörlüğe ilettiğinden, bu arkadaşım okula gelemez oldu. Sonradan öğrendim ki bizim üniversiteyi bırakmış, Viyana’da okula başlamıs. Ailesi zengindi, gitti. Bir başka arkadaşımızın buna parası yetmedi, başörtüsünü çıkartmak zorunda kaldı. Devletin dayattığı başörtüsü ayrımcılığı başörtülü kızlar arasındaki sınıf farklarını da böylece gözler önüne serdi. Parası, bağlantısı olanlar yurtdışında, iyi üniversitelerde eğitim görürken, orta ve alt ekonomik sınıflardaki başörtülüler ya başörtülerinden ya eğitimlerinden vazgeçmek zorunda kalıyor.

Elif Çakır Taraf’taki yazısında başörtülü kızların yaşadığı bu haksızlığı alıyor, Brezilya dizilerinde bile zor bulunan bir melodram ile bezeyip, siyah beyaz bir film halinde sunuyor. Çakır’a göre Amerika ve Avrupa’nın en prestijli üniversitelerinde çocuk okutmak “Cumhuriyet elitinin” bir ayrıcalığı. Birbirlerinden aşağı kalmak istemeyen bu aristokratlar çocuklarını ayvi lig’lerde, Sorbon’larda okutmak için birbirleriyle yarışıyorlar. Özlerinde aptal, iş bilmez, cahil “Cadde” çocukları olan bu geleceğin cumhuriyet elitleri, okudukları okullarda da sadece “trendi” giyinip, bar bar gezmeyi öğreniyorlar. Bizim imam-hatip mezunu külkedilerinin elinden tutan bazı “wonder"lar da olmasa, yurtdışında okumak sadece bu jon jonların ayrıcalığı olacak.

Çakır’a birkaç soru sormak lazım. Kimdir acaba bu “Cumhuriyet elitleri”? Bu kavram o kadar genişletildi o kadar bulandırıldı ki, eğer zamanında bir anlam taşıyorduysa da şimdi hiçbir manası kalmadı. Askeri ve sivil bürokraside palazlanmış insanlardan mı bahsediyoruz? Devlet desteğiyle yaratılmış Türk burjuvazisinden mi? Serbest piyasa ekonomisinde ithalat-ihracat yoluyla 1980 sonrası ekonomik ortamında büyüyen Özal sermayesinden mi? Yoksa sadece Müslüman kimliğini öne çıkarmayan zengin Türklerden mi? Bu “Cumhuriyet eliti” kavramı her şeyi anlatmaya çalışırken hiçbir şeyi anlatamıyor.

Çakır’in üzerinde düşünmesi gereken daha önemli bir sorun, bu yazıda yansıttığı siyah-beyaz dünya görüşü. Yurt dışında okuyan Türklere bakarsanız içlerinde gerçekten çok zengin, elit ailelerden gelenlerin çok olduğunu görürsünüz. Acaba Çakır bu insanların kaç tanesiyle tanıştı? Bu grubun tümüyle aptal olduğu, cahil olduğu, yüzeysel zevkleri olan dikta yanlılarından oluştuğu kanısına varırken nasıl bir inceleme yaptı? Amerikan neo-con'larından duymaya alıştığımız bu siyah beyaz insan tezahürlerini bir bir sıralarken, tüm başörtülüleri gerici sanan zihniyetle aynı koltuğa oturduğunu farketmiyor mu?

Yine dönüp yurt dışında okuyan Türklere bakalım. Bu öğrencilerin hepsi gerçekten “Cumhuriyet eliti” çocukları mi? Kesinlikle hayır. Amerika’da burslu okuyan öğrenci sayısı oldukça yüksek. Özellikle master ve doktora programlarına baktığınızda orta sınıf ve işçi sınıfı ailelerden gelmiş Türklerin sayısının hiç de az olmadığını görebilirsiniz. Daha da önemlisi, Elif Çakır’in iddiasının tersine Fethullah Gülen hareketine dahil, Gülen’in sponsorluğunda kurulmuş okul ve yurtlarda eğitim almış “Külkedilerinin” bolluğu sizi şaşırtabilir. Gülen cemaatinin ağ kurma, organize olma konusundaki başarısının en önemli göstergelerinden biri de budur. Yurtdışında çok iyi okullarda okuyan, hocalık yapan cemaatlilerin olmadığını mı varsayıyor Çakır? Yoksa çizdiği siyah beyaz resme uymadığı için gözardı mı ediyor?

Tekrar başa dönersek, Türkiye’de Müslüman kimliğini ön plana çıkararak yaşamak isteyenler arasındaki sınıf ayrımlarına bakmamız gerekiyor. Bazıları yaşadıkları ayrımcılık karşında gerçekten çaresiz durumda kalırken, bazılarının ekonomik yetkinlikleri onları istedikleri yabancı üniversiteye sokabiliyor. Bazıları gerçekten üniversiteyi bırakmak zorunda kalırken, diğerleri içinde bulundukları cemaat ağının nimetlerinden de faydalanıp Amerika’nın en iyi okullarında kendilerine yer bulabiliyorlar. Bırakın jon jon’lar Cadde’lerinde takılmaya devam etsin. Onlar her zaman var olacak. Ama Müslüman kimliğiyle öne çıkanlar da bu grubu günah keçisi yapıp, kurban sendromuyla yaşamayı bir kenara bırakmalı. Bazısı zengin, bazısı çok iyi bağlantılı muhafazakâr Türklerin yurt içinde ve dışında, akademik olan ve olmayan çevrelerde hangi pozisyonlara gelebildiğini hepimiz görüyoruz. Bu yakınmalar da inandırıcılığını yitiriyor.

Ne garip secimdir bu...

01:20 -- Su anda sayimlarin cogu bitti. Istanbul ve Ankara'da secimlere hile karistigi yonunde ciddi iddialar var, ama oylarin %89 ve %87'si sayildigi icin iki ilde de AKP'nin secimi alacagini soyleyebiliriz sanirim. Istanbul'da ben CHP'den bu kadarini da beklemiyordum acikcasi. Kilicdaroglu icin buyuk basari. Ankara'da I. Melih Gokcek yine yine cirkef, ve yine galip. Ankara hakkinda tarafsizlik taklidi bile yapamiycam. Ne diyeyim - tum insanlari bilemem ama Ankara gercekten de hakettigi gibi yonetiliyor. Alin Melih'inizi de tursunu kurun... Kurt yogunluklu illerde ilginc bir durum olustu. AKP'nin bircok ilde oy kaybettigi cok acik. Diyarbakir %65 oy oraniyla DTP'yi secti. Van tekrar DTP'ye dondu. Ama Bingol, Mus, Bitlis ve Agri AKP'de kaldi. Dogu'da Kurt'lerin cogunlukta olduklari iller icerisinde Diyarbakir ve Van'i diger illerden ayirmak gerekiyor. Farkli olan sadece nufus boyutlari degil, bu nufusun son on bes yil icinde bosaltilan koylerden gelmis olmasi. Bu iki ilde asiret ve kanaat onderlerinin onemi, kucuk yerlere gore daha azalmis, yok olmaya yuz tutmus durumda. Ben Bingol ve Mus'ta daha yakinda 2 ay kadar arastirma yaptim. Bingol'un AKP kalesi haline gelmesinde asiret baglantilarinin ve kanaat onderlerinin buyuk rolu var. Mus'taysa AKP belediyeyi alirken il genel meclisi secimleri yine DTP'nin oldu. Bu illerin merkezlerinde, ama ozellikle kasabalarinda mikro-etnik fakliliklar ve kanaat onderleri one cikiyor. Karliova (Bingol) ve Varto (Mus) Alevi'dir ornegin - DTP'nin egemenligine sasmamali. Mus Korkut ve Haskoy Arap'tir - DTP neredeyse hic oy almaz. AKP ozellikle genis aile onderlerini toplu bir sekilde kendine baglayabildigi yerlerde kazaniyor. Ama Mus merkez gibi bazi yerlerde bu aileler kendi aralarinda bolunebiliyorlar, bir cok partiden aday olan aile mensuplari oylari boluyor ve dagitiyor (anlasilan Mus merkezde bu sefer yasanmamis bu). Dogunun guneyinde ve Mus ve Bingol gibi sehirlerin bazi kasabalarinda PKK'nin organizasyonel gucu bahsettigim aile-asiret-kanaat onderi bazli siyaset makinasinin calismasini engelleyebildigi icin AKP'ye gecit vermiyor. Degisimin hasi Van'da yasandi. Oradaki baglantilarimdan aldigim duyumlar (vay be, duyum da aliyorum valla...)mevcut AKP'li baskan ve parti makinasinin popularitesini coktan yitirdigi yonunde. Acikcasi ben AKP'nin adayini degistirmesini bekliyordum. Agustos 2007'de Van'dayken mevcut baskana yakin kisilerden baskanin yeniden aday gosterilmesini beklemediklerini duyuyordum. Sanirim AKP'nin bu adayda israrci olmasi ciddi bir oy kaybina yol acmis olabilir. Daha genel dusunecek olursak da, insanlarin oylarini kime ya da hangi partiye vereceklerini son bir-iki ayda kararlastirmadiklarini vurgulamamiz gerekir. Dogudaki Kurtler arasinda AKP'nin Kurt sorunu acisindan verdigi sozleri tutmadigi kanisi oldukca yaygindi. Anlasilan son birkac ayda yapilan TRT-Ses acilimi ve "yakinda cok guzel seyler olacak" gibi kriptolu bir vaad bu izlenimi degistirmeye yetmedi. Cok net iddia ediyorum - AKP'ye oy getiren dagitilan yardimlar degildir. Bu yardimlarin nasil dagitildigi, secmenle nasil bir iliski kuruldugu cok daha onemlidir. PKK organizasyonunun bahsettigim AKP-aile buyukleri arasinda gelisme ihtimali olan particularist\clientelist iliskileri dogmadan engelleyebilme kapasitesine sahip oldugu cogu kucuk ilde zaten DTP onde (bakiniz Hakkari, Sirnak, Mus'un Bulanik'i ve Malazgirt'i, Batman). Diger il ve ilcelerde asil belirleyici faktor AKP'nin hangi aile ve asiretleri yanina cekebildigi, bu aile ve asiretlerin kendi iclerinde collective action problemlerini cozup cozemedigidir. Ve kurulan bu patron-client iliskisinde AKP'yi one cikaran faktor bir cok yerde yalnizca dagitilan goodies ve favors degil, secim donemi disinda da teskilatin secmene duzenli bir sekilde ulasip kendini hatirlatmasi, hal hatir sormasi ve ihtiyaclarini ogrenme cabasidir. Kimse secim cikari icin gelen partiyi sevmez, ama secim disinda da sizinle ilgilenen bir organizasyon basarili bir patron portresi ciziyor. Ama yine de AKP'nin kendine bagladigi ailelerin yogun oldugu yorelerde daha iyi isliyor bu makina. Van ve Diyarbakir'in dinamikleri biraz daha farkli olabilir - sonucta nerden baksaniz koca koca sehirlerden bahsediyoruz. Beni daha cok sasirtan MHP'nin bir cok yerde, CHP'ninse bazi yerlerde yaptigi cikislar oldu. Ornegin Ege'nin tarim kasabalarinda ben AKP'nin dusus yasamasini bekliyordum. Ama yasanan AKP'nin dususunden cok, AKP karsiti muhalefetin inanilmaz canlanisi oldu. Yine Mus vs Bingol gibi iki benzer ornek alalim. Izmir Odemis ve Manisa Salihli tarim ekonomisine dayali, 70 - 110 bin nufusa sahip, agirlikli olarak Ege'lilerin yasadikleri cok benzer iki kasaba. Tarim'da yasanan ciddi cokuntu ikisinde de hem issizligi arttirmis, hem de isi olanlarin gelirini daraltmis. Son iki secimde AKP'nin egemen oldugu Odemis'te parti teskilati cok iyi isleyen bir makine kurmus. Merkezi devletin sundugu sosyal yardimlasma benefitleri cok aktif olarak calisan, adeta partiden ayri bir sivil toplum\yardimlasma orgutu gibi davranan bir teskilatla harmanlanarak kenar mahallelere ulastiriliyor. Yine secimler arasinda community building yapan bir teskilattan soz ediyoruz. Burada AKP oy kaybetmedi - oylarini %5 civarinda arttirdi. Ama AKP muhalefeti tamamen CHP'ye yuklenmis gorunuyor. DP'den son donemde kopan oylarin bile CHP'ye gittigini dusunuyorum . CHP %16'lik bir artis yakalayip AKP'yi %5 farkla yendi. Bu durum, Kemalpasa, Gaziemir ve Buca gibi AKP kale(!)lerinde de yasanmisa benziyor. Dedigim gibi, ben bu ilceleri AKP'nin kaybettigini dusunmuyorum. Bu tamamen muhalefetin zaferidir. Odemis'te yasanan bu diger ilcelerde de yasandiysa eger, muhalefet kendine cok ciddi ceki duzen vemis demektir buralarda. Mesela Odemis'te son yerel ve genel secimllerde CHP tam bir dovus ringi gibiydi. Teskilat baskani ve arkadaslarinin istifa edip DSP'ye gectigi, belediye baskan adayinin Yeni Turkiye Partisi'ne gecitikten sonra CHP'ye donup kavga-dovus icerisinde, merkez mudahalesiyle yeniden aday gosterildigi bir partiden bahsediyoruz. Bu secimdeyse tum teskilat yeniden birlesmis ve beraberlik mesajlarini bas bas bagiriyorlardi. Bunlar hep baglantili surecler tabi. Salihli'de, Manisa'nin ve Balikesir'in bir cok ilcesinde (ve merkezlerinde) MHP onde su anda. Salihli'deki AKP'nin durumu, Odemis CHP circa 2004'u andiriyor. Refah Partisinin hic basarili olamadigi bir yerde Milli Gorus kokenli, Bulent Arinc'in yakin dostu politikacilar AKP teskilatinin ust kadrolarini ellerinden birakmiyorlar ve kapsayici bir koalisyon kuramiyorlar. Bu tabi ki CHP'nin ve laik kimligi one cikan secmeninin gozunden kacmiyor. AKP'nin hem teskilatinda hem oylarinda onemli yerler tutan gocle gelmis Kurt'ler de zaten mevcut olan milliyetci tabani AKP'den uzaklastirip MHP'ye yoneltiyor. Yani Salihli'de AKP, basarisinin bir prerequisite'i olan (ve Odemis'te cok net gorebildigimiz) merkez sagin onder partisi olmasi konumunu kazanamiyor cunku "teskilatin ust kadrosu Refah'li, parti aktivistlerinin bir cogu da Kurt" diye guclu bir kani olusmus. Bu durum AKP'nin bu bolgede varlik gostermesini engelliyor. Benim mikro - analizim gordugunuz gibi teskilat-secmen iliskileri uzerine. Daha makro sebepler (ekonomi, Kurt sorunu vs.) belirleyici olamaz mi derseniz, tabi olur. Ama bu makro sebepler birbirine benzeyen yerlerde benzer sonuclara yol acmali. Eger bahsettigim farkli sonuclari anlamak istiyorsak bu micro-processler one cikiyor o zaman. Dedigim gibi, bence bu secimi belirleyen AKP'ye olan muhalefetin canlanmasi ve dinamiklesmesi oldu, AKP'nin tembellesmesi ya da dinamizmini yitirmesi degil. Yalniz sunu da belirteyim, saat gece 02:25, secim yeni bitti, ben uyukluyorum artik, yarin fikrim ne olur bilemem valla... simdilik boyle :DD

Seni Fethullah Hoca mi gonderdi?

Bir suredir Turkiye’de, ilce ilce dolasarak AKP’nin ve yaristigi partilerin secmenlerle iliski kurma bicimlerini inceliyorum. Bingol, Mus ve Malazgirt’ten sonra uc Ege ilcesindeki arastirmami da bugun bitirdim. Dogudakinden farkli olarak Ege’de cok garip tepkilerle karslasiyorum bazen. Bir cok kez sadece doktora tezi icin arastirma yapan bir ogrenci oldugumu, ajan olmadigimi aciklamak zorunda kaldim! Ajan deyince akliniza Bond’lar, Bourne’lar gelmesin. Paranoyak memleketimde siyasetle ilgili sorular soruyorsaniz, ve son zamanlarda Amerika’ya gitmisseniz bir numarali ajan adayisiniz! Emperyalizm ve Paranoya

Siyaset bilimciler uzunca bir suredir Refah – Fazilet ve son olarak da AKP’nin Turkiye’deki yukselisini aciklamaya calisiyorlar. One cikan bir cok arguman, uluslararasi bazi faktorleri goz onunde bulundursa da, daha cok ulusal sebepler uzerinde duruyor. Ben cok daha yerel duzeyde dusunuyorum ornegin – parti teskilatlari ve yerel toplumlar bazinda aciklamalar uretiyorum. Odadaki “emperyalizm” filini gormezden geliyoruz. Amerikan dis politikasini ve emperyalizmi goz onunde bulundurmayan aciklamalar ne kadar saglikli olabilir gercekten suphelerim var, ve bu konu daha cok tartisilmali. Ama simdi deginmek istediklerim agizlarindan emperyalizm sakizini dusurmeyen, onu da dogru durust tanimlayamayip komplo teorilerine indirgeyenler. Gevsek bir tanimla “ulusalci” olarak adlandirabilecegimiz milliyetci-laik, bazen de Ataturkcu kanatta inanilmaz bir emperyalizm paranoyasi olusmus ki, sanirsiniz Washington’dan izin almasa tuvalete bile gidemiyor bizim Tayyip Erdogan.

Tipik senaryo soyle gelisir: (Su an daha iyi bir terim bulamadigimdan) ulusalci diye niteleyebilecegimiz insanlarin bulundugu bir parti ya da dernege gidersiniz. Onlarla bir soylesi yapmak istediginizi soyler, karsilarina oturursunuz. Siz soru sordukca onlar iskillenir, acaba neden bize bu sorulari soruyor diye dusunur bu insanlar. Tabi burasi cok dogal. Ama siz ne kadar aciklarsaniz aciklayin arastirma konunuzu, siyasi bir beklentiniz olmadan arastirma yaptiginiza bir turlu ikna edemezsiniz bu kisileri. Hele bir de Amerika’dan geldiyseniz bittiniz. Birkac test sorusunu atlatsaniz da artik siz bir Fethullah ajanisinizdir. Yalnizca bir ABD kuklasi olmaktan ibaret AKP’nin onunu acmak amaciyla gorevlendirilmis, ulusalci kanadi cozmeye niyetli bir mandacisiniz. Cunku ABD hep boyle yapiyordur: gelecek vaad eden gencleri bunyesine alip, onlari Amerikanci bir bilincle yetistirip, kendi cikarlari icin Turkiyeye saliyordur. Zaten bu kisilerin gozunda ABD de yekpare bir butundur – icinde bagimsiz universiteler, bilim kuruluslari ya da muhalif gruplar barindirmaz! Bilimsel bir calisma yapiyor gibi gorunmeniz ancak bir aldatmaca olabilir. Bu kurtlar sofrasinda herkes cikar pesindeyken, gercekten tarafsiz bir arastirmayi kim yapar ki di mi?

Ataturkcu ve milliyetci kanattaki bazi kisilerde bolca bulunan bu korku nereden kaynaklaniyor acaba? Bence altta yatan ana sebep, bu grubun iktidari AKP gibi bir partiye, hem de ozgur secimlerde kaptirdigini kabullenmeye hala niyetli olmamasi. Bu gercek oyle bir kognitif disonans yaratiyor olmali ki, bunun altinda yatan nedenleri anlamaya calismak yerine sucu yine ic ve dis mihraklara atmak yureklere su serpiyor.

Peki sorun ne?

Bu dunya tezahurune gore Amerika’nin elleri her yere uzanmakla kalmiyor, Turkiye’de politikanin her alanini bire bir kontrol ediyor. Tayyip Erdogan Washington’dan emir almakla kalmiyor, “buyuk ortadogu projesi” kapsaminda Turkiye’nin cikarlarini hice sayip Amerikan mandaciligi yapiyor. Tabi bu teoride baba ABD, ogul Erdogan ise, kutsal ruh da Fethullah Gulen. Ilimli Islam denilen planin dislilerini o yagliyor. Bu senaryoda benim gordugum sorun, son derece basit ve ilkel bir emperyalizm anlayisina dayali omasi. Neo-emperyalizmi bu fotografin icine sokacaksak siyasi, ekonomik ve kulturel politikalar uzerinde kritik kararlar almasi gereken politikacilarin secenek alanlarinin sinirlandirilmasi ve sekillendirilmesinden sozetmeliyiz; buyuk kuklaci ve kuklalarindan degil.

Daha da onemlisi, modernlesmenin ve kalkinmanin tek yolunu temsil ettiklerine inanan, devleti icselestirmis gruplarin, yukselen muhafazakar siniflarin varligini kabullenememeleri. Bu gruplari ya irrasyonel ve gerici guruhlar, ya da baskalarinin kuklalari olarak gormek istemeleri. Iceride ve disaridaki bolucu mihraklar mitine inanmasa ulusalci kanat, siyasi yenilgilerini nasil anlamlandiracak? Allah muhafaza, belki gercekci olmalari, oturup kendilerini yeniden yaratmalari gerekir…